Decyzją ks. biskupa ordynariusza Stanisława Szymeckiego, Piesza Pielgrzymka Kielecka wyruszyła po raz pierwszy na szlak pątniczy 7 sierpnia 1982 roku. W pielgrzymce wzięło udział 1700 pątników.
Przez pierwsze trzy lata trasa pielgrzymki prowadziła na Jasną Górę z Wiślicy, kolebki chrześcijaństwa polskiego przez Pińczów, Jędrzejów, Oksę, Dzierzgów, Secemin, Koniecpol, Mstów. Pierwszym kierownikiem pielgrzymki był ks. Marian Janus, który przez kolejne 22 lata jej przewodził.
Duże zasługi w rozwój i charakter Pielgrzymki wniósł biskup pomocniczy Mieczysław Jaworski, który przez 21 lat, do swojej śmierci, pielgrzymował. W 1985 roku trasa pielgrzymki uległa zmianie. Od tamtego czasu prowadzi ona z Wiślicy przez Busko, Pińczów, Kielce, Włoszczowę, Koniecpol, Mstów na Jasną Górę. Trasa pielgrzymki wydłużyła się o jeden dzień i wyrusza 6 sierpnia. Dzień wcześniej, 5 sierpnia pątnicy spotykają się w Wiślicy, by o godz. 17.00 pod przewodnictwem ks. biskupa ordynariusza Kazimierza Ryczana uczestniczyć we Mszy św. na rozpoczęcie Pielgrzymki. Nazajutrz rano po Mszy św o godz. 6.00 pielgrzymi wyruszają na pątniczy szlak liczący 200 km. W 1987 roku została utworzona druga kolumna Pielgrzymki Kieleckiej tzw. olkuska, która spotykała się z główną kolumną we Mstowie dziś te rejony przynależą do Diecezji Sosnowieckiej.
Od 2004 roku nowym kierownikiem Pielgrzymki jest ks. Józef Kubicza. W Pielgrzymce kieleckiej uczestniczy około 3000 pątników zorganizowanych w 13 grupach. Uroczyste wejście na Jasną Górę ma miejsce 13 sierpnia o godz. 14.00. Od 1982 roku wzięło udział w „rekolekcjach w drodze”, bo tak nazywamy pielgrzymkę, kilkadziesiąt tysięcy wiernych z całej diecezji ubogacając swoje życie duchowe i wnosząc duży wkład w życie kościoła kieleckiego.
W pielgrzymce na przestrzeni lat uczestniczyło około 300 księży. Każdego roku uczestniczy duża liczba alumnów Wyższego Seminarium Duchowego w Kielcach w 2004 wzięło udział 44 alumnów. W roku 2002, 2003, 2004 wziął udział w pielgrzymce pieszej rektor Kieleckiego Seminarium ks. Kazimierz Gurda, który w grudniu 2004 r. został wyniesiony przez papieża Jana Pawła II do godności biskupa i ustanowiony biskupem pomocniczym Diecezji Kieleckiej. Ks. biskup Kazimierz Gurda zapowiedział swój udział w pielgrzymowaniu na Jasną Górę z czego wyrażają radość wszyscy związani z Pieszą Pielgrzymką Kielecką.
Trasę pierwszych trzech Pielgrzymek Kieleckich przedstawiono poniżej: 6.VIII. Przyjazd pielgrzymów do Wiślicy w godzinach popołudniowych; Msza św. godz. 17.00 7.VIII. WIŚLICA – PIŃCZÓW (26 km); Msza św. godz. 6.00 Las za Chochołowem (6 km) Zbludowice (4 km) Busko-Zdrój (3 km) Oleszki (Las) (4 km) Bogucice (4 km) Pińczów (5 km) 8.VIII. PIŃCZÓW – JĘDRZEJÓW (26 km) Las za Podłężem (6 km) Umianowice (5 km) Motkowice (3 km) Jasionna (7 km) Jędrzejów (5 km) 9.VIII. JĘDRZEJÓW – OKSA (25 km) Klasztor Bł. W.Kadłubka w Jędrzejowie (4 km) Początek lasu przed Chorzewą (5 km) Las przed Cacowem (4 km) Tyniec koło Nidy (4 km) Las za Tyńcem (4 km) Oksa (4 km) 10.VIII. OKSA – DZIERZGÓW (18 km) Łąka przed Dębiem (4 km) Las za Podłaziem (3 km) Kossów (4 km) Radków Podchojny – las (4 km) Dzierzgów (3 km) 11.VIII. DZIERZGÓW – LUBORCZA (31 km) Las w kierunku Czarysz (6 km) Las za Bichniowem (5 km) Secemin (3 km) Początek lasu (5 km) Las-Parking (3 km) Koniecpol (3 km) Luborcza (6 km) 12.VIII. LUBORCZA – MSTÓW (22 km) Św. Anna (6 km) Wola Mokszewska (5 km) Groby Pątnicze (2 km) Krasice (3 km) Mstów (6 km) 13.VIII. MSTÓW – JASNA GÓRA (15 km) Przeprośna Górka (6 km) Mirów (3 km) Jasna Góra (6 km) Wejście godz. 14.00; Msza św. godz. 19.00.
W I Pieszej Pielgrzymce Kieleckiej brało udział 1700 pielgrzymów, którzy tworzyli pięć grup pielgrzymkowych: biało-czerwoną, złotą, zieloną, amarantową i pomarańczową. W kolejnych dwóch latach liczba pielgrzymów wynosiła odpowiednio 3 tys. i 4 tys. (11 i 14 grup).
Uproszczony schemat organizacyjny I Pielgrzymki Kieleckiej przedstawiono poniżej. Trasa grup olkuskich w latach 1988-1991 Data Przebywana trasa 9.08. Olkusz – Gołaczewy – Wolbrom 10.08. Wolbrom – Pilica – Pradła 11.08. Pradła – Lelów – Dąbrowno 12.08. Dąbrowno – Mokrzesz – Mstów (połączenie z I kolumną Pielgrzymki) 13.08. Mstów – Jasna Góra Kolejnym ważnym wydarzeniem (1989 rok) było podzielenie trasy na odcinku z Kielc do Wiernej. Pielgrzymka od tego czasu chodzi w dwóch grupach. Pierwsza idzie przez Piekoszów do Wiernej, druga przez Chęciny do Zajączkowa (par. Wierna). Motywacją dla tego podziału było pragnienie włączenia się Pielgrzymki w odzyskanie kościoła pofranciszkańskiego w Chęcinach, zamienionego przez władze komunistyczne w restaurację. Dnia 9 sierpnia 1989 r. pątnicy po raz pierwszy przybyli na plac przy klasztorze (parking), gdzie uczestniczyli w odprawianej Mszy św. Pielgrzymi nie mogli wejść na plac kościelny, gdyż dyrekcja „Łysogór”, która zarządzała restauracją i innymi pomieszczeniami poklasztornymi, nakazała zamknąć wszystkie bramy wejściowe. Modlono się o odzyskanie klasztoru, śpiewając przed zamkniętymi bramami „Boże coś Polskę”. W następnym roku pielgrzymi zostali wpuszczeni na plac przyklasztorny. Jesienią 1990 roku decyzją sądu franciszkanie odzyskali swoją własność.Od tego czasu Pielgrzymka Kielecka rokrocznie zatrzymuje się w odnowionym kościele, by dziękować Bogu za przywróconą Ojczyźnie wolność.
W 1990 roku II kolumna olkuska liczyła już sześć grup. W następnym roku (1991) obie kolumny połączyły się nie tak jak zwykle we Mstowie, ale w Rudnikach – miejscowości położonej 7 kilometrów za Mstowem. Tu cała Pielgrzymka oczekiwała jeden dzień (13 sierpnia) na wejście do Częstochowy. Pielgrzymi przybyli na Jasną Górę 14 sierpnia, ze względu na odbywający się VI Światowy Dzień Młodzieży z udziałem Ojca Świętego Jana Pawła II . Było to wielkie wydarzenie w dziejach Pielgrzymki Kieleckiej i całego Kościoła. W spotkaniu młodzieży świata na Jasnej Górze uczestniczyło około 1,7 miliona pielgrzymów reprezentujących 77 narodów ze wszystkich kontynentów.
Ważnym wydarzeniem wpływającym na oblicze Pielgrzymki był nowy podział administracyjny Kościoła w Polsce dokonany przez papieża Jana Pawła II 25 marca 1992 roku. W wyniku tego podziału grupy olkuskie (z wyjątkiem grupy z Miechowa i Proszowic) utworzyły swoją diecezjalną pielgrzymkę sosnowiecką . Zmiany te w widoczny sposób wpłynęły na kształt Kieleckiej Pielgrzymki, co najwyraźniej dostrzega się w zmniejszonej liczebności pątników w kolejnych latach.
Materiały pochodzą z książki ks. M. Janus, P. Nowak, Piesze pielgrzymowanie. Diecezjalna Piesza Pielgrzymka Kielecka na Jasną Górę 1982-1999, Wydawnictwo „Jedność”, Kielce 2000.
Pierwsza pielgrzymka 1982
Początki Pieszej Pielgrzymki Diecezji Kieleckiej sięgają roku 1982, kiedy to nowo mianowany kielecki biskup Stanisław Szymecki polecił kilku księżom zorganizowanie pielgrzymki diecezjalnej. Do realizacji tego zadania włączył się m. In. Biskup pomocniczy Mieczysław Jaworski. Po pierwszym spotkaniu organizacyjnym, które odbyło się 6 maja 1982 roku księża wyruszyli, aby ustalić trasę przejścia pielgrzymki. Przyznać należy, że sama idea pielgrzymowania nie była dotąd zupełnie obca wiernym ziemi świętokrzyskiej, gdyż kilkaset osób, zwłaszcza młodzież i księża, przez wiele lat uczestniczyło w Ogólnopolskiej Pieszej Pielgrzymce Warszawskiej na Jasną Górę.
Jako miejsce wyjścia diecezjalnej pielgrzymki wybrano Wiślicę. Postanowiono również, że pątnicy będą pielgrzymować na uroczystość Wniebowzięcia Matki Najświętszej. Jednak ze względu na dużą ilość pielgrzymek wchodzących tego dnia do Częstochowy zdecydowano potem, iż pielgrzymka kielecka będzie wchodzić 13 sierpnia i na Jasnej Górze oczekiwać do 15 sierpnia na główne uroczystości.
Kierownikiem pielgrzymki został mianowany ks. Marian Janus, natomiast funkcję Ojca Duchownego sprawował wtedy ks. Benon Olejnik.
Trasa pielgrzymki kieleckiej o długości 172 km bez zmian funkcjonowała od 1982 do 1985 roku. W dniu poprzedzającym wymarsz pielgrzymi gromadzili się najpierw na Eucharystii sprawowanej w Wiślicy. Od następnego dnia obowiązywały następujące etapy pielgrzymki:
- Etap I (7 sierpnia): Wiślica – Pińczów (26 km)
- Etap II (8 sierpnia): Pińczów – Jędrzejów (26 km)
- Etap III (9 sierpnia): Jędrzejów – Oksa (25 km)
- Etap IV (10 sierpnia): Oksa – Dzierzgów (18 km)
- Etap V (11 sierpnia): Dzierzgów – Luborcza (31 km)
- Etap VI (12 sierpnia): Luborcza – Mstów (22 km)
- Etap VII (13 sierpnia): Mstów – Jasna Góra (15 km)
Pielgrzymka kielecka wyruszyła po raz pierwszy na szlak pątniczy w konkretnych intencjach, tzn. na świętowanie Jubileuszu 600-lecia obecności Matki Bożej na Jasnej Górze, w przeddzień Jubileuszu Stulecia Diecezji Kieleckiej. Dziękowano w tej pierwszej pielgrzymce diecezjalnej za uratowanie życia Ojcu Świętemu po zamachu z 13 maja 1981 roku, za nowego ordynariusza bpa S. Szymeckiego i bpa pomocniczego Mieczysława Jaworskiego.
W pielgrzymce uczestniczyło 1753 osoby podzielonych na pięć grup, w tym wymienić należy: 25 kapłanów, 23 kleryków, 2 siostry zakonne (jedna z Zambii, a druga z Bukowna) oraz 22 pielęgniarek.
Pielgrzymka miała charakter wędrownych rekolekcji z bogatym programem różnych form dzielenia się Słowem Bożym i przemyśleniami, konferencji i dyskusji. Regulamin zabraniał w czasie drogi i postojów szczególnie palenia papierosów. Wzajemnie zwracano się do siebie po chrześcijańsku: „bracie”, „siostro”.
Na całej trasie spotkano się z wielką życzliwością ze strony duszpasterzy i wiernych.
ks. J. Kubicza, ks. T.Gocel, 25 lat Pieszej Pielgrzymki Kieleckiej na Jasną Górę, Kielce 2007, s.7-8
Druga pielgrzymka 1983
Celem tej pielgrzymki było duchowe przeżycie łaski związanej z nadzwyczajnym Jubileuszem Odkupienia roku 1983, podziękowanie za obecność Maryi 600 lat na Jasnej Górze (hasłem pielgrzymki były słowa: „600 lat Maryjo z nami jesteś”), dziękczynienie za Stulecie Diecezji Kieleckiej oraz uwielbienie Boga za II Pielgrzymkę Jana Pawła II do Ojczyzny.
Oprócz tych intencji wspólnych, pielgrzymi wypraszali potrzebne łaski dla siebie i bliźnich, dziękowali Bogu za otrzymaną pomoc oraz wstawiennictwo Matki Najświętszej. Czynili to w codziennej Eucharystii, wspólnej modlitwie różańcowej i przy rozważaniu Pisma Świętego.
W tej pielgrzymce zdążało na Jasną górę 3 tys. pątników, w tym 3 lekarzy i 39 pielęgniarek – zauważalny był prawie dwukrotny wzrost liczby pielgrzymujących w odniesieniu do wcześniejszej pielgrzymki.
Na pielgrzymi szlaku bardzo głęboko przeżywana jest modlitwa różańcowa. Pątnicy anonimowo piszą na kartkach swoje intencje. Są one przeróżne. Wyrażają one wnętrze człowieka, to z czym się idzie i co chciałoby się wyprosić u Matki Bożej. Słuchając tych intencji, a są tam podziękowania, prośby, przeproszenia, można się wzruszyć. Są to autentyczne świadectwa. Pątnicy słuchają w milczeniu. Po odczytaniu intencji przed każdym dziesiątkiem rozpoczyna się recytacja czy też śpiew modlitwy różańcowej. Cała grupa poleca te intencje Bogu za wstawiennictwem Matki Przenajświętszej.
ks. J. Kubicza, ks. T.Gocel, 25 lat Pieszej Pielgrzymki Kieleckiej na Jasną Górę, Kielce 2007, s.12.
Trzecia pielgrzymka 1984
W III Pieszej Pielgrzymce Diecezji Kieleckiej wzięło udział 5 tys. osób, z czego () % stanowiła młodzież szkół średnich i studenci. Oprócz tego dołączyli do pielgrzymki młodzi ludzie z francuskiej diecezji Agen (40 osób).
Wędrowcom wszędzie towarzyszyła życzliwość, gościnność a niejednokrotnie nawet wielka ofiarność i poświęcenie ze strony mieszkańców Kielecczyzny, którzy otwierali szeroko nie tylko bramy swoich miast i domów, ale także i serca.
Młodzi pielgrzymi ofiarowali tego roku trud pątniczy w dwóch intencjach ogólnych, które wypisano na transparentach niesionych przez całą drogę, tj.: „Matko, weź w opiekę naród cały – prosimy z Janem Pawłem II” oraz „Matko, polecamy Ci dzieło III Synodu Diecezji Kieleckiej”. Trud pielgrzymów miał wyprosić opiekę Bożą dla Kościoła w naszej Ojczyźnie i błogosławieństwo dla prac III Synodu diecezjalnego. Przed Kościołem w Polsce stanęły bowiem trudne zadania: miał on ustawicznie głosić Chrystusa, prowadzić do Niego, troszczyć się o godność i prawa człowieka, budzić we wszystkich nadzieję.
W czasie całej wędrówki stałym tematem pielgrzymich rozmyślań były słowa Ojca Świętego skierowane podczas Apelu Jasnogórskiego w dniu 19 czerwca 1983 r. do młodzieży polskiej. Z dużym zainteresowaniem przyjmowane były konferencje wygłaszane codziennie w każdej z dwunastu grup, których tematy koncentrowały się wokół trzech cnót teologicznych: wiary, nadziei i miłości.
W ostatnim dniu pielgrzymki – 13 sierpnia 1984 r. – pielgrzymi uczestniczyli we Mszy Świętej sprawowanej o godz. 20 na wałach jasnogórskich (razem z pielgrzymką krakowską i sandomiersko-radomską). W homilii bp Edward Materski powiedział m.in., że udział w pielgrzymce jest odpowiedzią na Boże wezwanie, które zawsze objawia się człowiekowi jako łaska i nikt nie może przeszkodzić człowiekowi w tym pielgrzymowaniu do Boga.
Następnie głos zabrał Ojciec Duchowy pielgrzymki kieleckiej, tzn. bp Mieczysław Jaworski stwierdzając, że pielgrzymki jako wspaniałe dzieło młodej Polski są znakami jej aktualnej i przyszłej wierności Bogu i Kościołowi Są też wymownymi znakami braterstwa i pokoju między Polakami, których to wartości życzył sobie Ojciec Święty, kiedy mówił: „Pokój Tobie Polsko, Ojczyzno moja”.
ks. J. Kubicza, ks. T.Gocel, 25 lat Pieszej Pielgrzymki Kieleckiej na Jasną Górę, Kielce 2007, s.16-17.
